Archiwum Pamięci

gen. bryg. Leon Piotr Dębski

1890 – 1940

Wczytywanie kroniki0%
Portret płk. (pośmiertnie gen. bryg.) Leona Piotra Dębskiego w mundurze
1890 – 1940

Gen. bryg. Leon Piotr Dębski

Dowódca artylerii

Generał Brygady Wojska Polskiego

Leon Piotr Dębski

  • Kawaler Virtuti Militari
  • Powstaniec Wielkopolski
  • Bohater wojny polsko-bolszewickiej
  • Ofiara Zbrodni Katyńskiej

(…) stale narażając się na ogień artylerii i kaemów nieprzyjaciela, kierował naszą artylerią, będąc osobiście w miejscach najbardziej zagrożonych.

Wniosek o odznaczenie Orderem Virtuti Militari V klasy • Mińsk i Bobrujsk, 1919
Kronika Życia • 1890 – 1940

Złota Nić Biografii

Chronologiczny zapis życia i służby wojskowej — od nauki w Korpusie Kadetów w Sumach i Szkole Wojennej w Kijowie, przez I wojnę światową, I Korpus Polski, Powstanie Wielkopolskie, wojnę polsko-bolszewicką i służbę w II Rzeczypospolitej, po obronę Lwowa w 1939 roku i zamordowanie przez NKWD (pochówek w Bykowni).

I
Leon Piotr Dębski jako kadet Korpusu Kadetów w Sumach
Rozdział I / VII1890 – 1914

Wsiechswjatskoje • Sumy • Kijów • Krzemieńczuk

1890 – 1914

Leon Piotr Dębski w okresie nauki w Korpusie Kadetów w Sumach (ok. 1906–1908)

Korpus Kadetów w Sumach, Szkoła Wojenna w Kijowie i Związek Polaków

Edukacja i początki służby

„Dzięki staraniom i ofiarności Związku został wybudowany w mieście pierwszy kościół.”

— Z życiorysu własnego Leona Dębskiego

Leon Piotr Dębski urodził się w 1890 roku (według różnych źródeł: 10 lipca, tj. 28 czerwca według kalendarza juliańskiego, lub 28 czerwca, tj. 16 czerwca według kalendarza juliańskiego) w miejscowości Wsiechswjatskoje, jako syn Stanisława i Józefy z Dunin-Brzezińskich. Po nauce w gimnazjum w Żytomierzu wstąpił do Korpusu Kadetów w Sumach, który ukończył 31 sierpnia 1908 roku, rozpoczynając naukę w Szkole Wojennej w Kijowie. Kijowską Szkołę Wojenną ukończył 6 sierpnia 1910 r. z 1. lokatą.

Otrzymał awans na stopień podporucznika oraz przydział do 35 pułku piechoty. W latach 1910–1914 w mieście Krzemieńczuk działał w tamtejszym Związku Polaków, współuczestnicząc w wybudowaniu pierwszego kościoła w mieście.

19 kwietnia 1914 roku został przeniesiony do 32 brygady artylerii.

Narodziny
28 VI lub 10 VII 1890 (źródła różnią się), Wsiechswjatskoje
Edukacja
Korpus Kadetów w Sumach (31 VIII 1908)
Promocja
Szkoła Wojenna w Kijowie (6 VIII 1910)
Artyleria
32 brygada artylerii (19 IV 1914)
II
Kijowska Szkoła Wojenna — fotografia archiwalna
Rozdział II / VII1914 – 1917

Front Wschodni • Czernoszewicze

1914 – 1917

Kijowska Szkoła Wojenna — fotografia archiwalna

Walki w składzie 32 Dywizji Piechoty oraz działalność w Związku Polaków

I wojna światowa

„Równocześnie biorę czynny udział w pracach Związku Polaków 32 brygady artylerii, organizuję zebrania i odczyty dla skupienia Polaków tej brygady.”

— Z życiorysu własnego Leona Dębskiego

24 lipca 1914 roku wyruszył na front I wojny światowej w szeregach armii rosyjskiej. 18 sierpnia 1914 roku został ranny w walkach pod miejscowością Czernoszewicze i ewakuowany do szpitala, skąd po rekonwalescencji powrócił na front 22 grudnia 1914 roku.

W latach 1915–1917 brał udział we wszystkich walkach 32 dywizji piechoty, organizując równocześnie zebrania i odczyty Związku Polaków w 32 brygadzie artylerii.

W toku służby frontowej awansował kolejno na stopnie sztabskapitana i kapitana. Za waleczność został odznaczony Orderem św. Włodzimierza IV klasy, Orderem św. Anny II, III i IV klasy oraz Orderem św. Stanisława II i III klasy.

Wymarsz na front
24 lipca 1914
Ranny pod Czernoszewiczami
18 sierpnia 1914 (powrót 22 XII 1914)
Awanse
Sztabskapitan, następnie kapitan
Odznaczenia
Św. Włodzimierz IV kl., św. Anna, św. Stanisław
III
Odznaka I Korpusu Polskiego w Rosji gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego
Rozdział III / VII1917 – 1918

Witebsk • Krynki • Orsza • Mińsk • Bobrujsk • Żłobin • Kijów

1917 – 1918

Odznaka pamiątkowa I Korpusu Polskiego w Rosji

6 bateria w Krynkach, Marsz pod ps. „Sumarokow”, Witebsk, Bobrujsk, Mińsk i POW w Kijowie

I Korpus Polski w Rosji i konspiracja

„Mimo sprzeciwu dowódcy brygady, na moje stanowcze żądanie, zostałem zwolniony ze służby w brygadzie rosyjskiej i komenderowany do I Korpusu Polskiego.”

— Z życiorysu własnego Leona Dębskiego

2 października 1917 roku, na własne stanowcze żądanie i wbrew sprzeciwowi dowódcy, wymusił zwolnienie z armii rosyjskiej i przejście do I Korpusu Polskiego gen. J. Dowbora-Muśnickiego. 7 października zameldował się w baterii zapasowej w Witebsku, a 21 października 1917 roku objął stanowisko dowódcy 6 baterii 1 Polskiej Strzeleckiej Artyleryjskiej Brygady w m. Krynki, formując baterię i broniąc miejscowości przed napadami bolszewickimi.

15 stycznia 1918 roku pod pseudonimem „Sumarokow” poprowadził pieszy oddział (120–150 ludzi) w kierunku Bobrujska; po napotkaniu frontu w rejonie Orszy skierował się do Mińska i ukrył nieuzbrojonych żołnierzy u polskich rodzin. W pierwszej połowie marca 1918 roku brał udział w walkach o usunięcie bolszewików z Mińska (aresztowanie bolszewickiego oddziału kartograficznego, rekwirując broń i majątek bolszewicki), po czym przedostał się do Bobrujska i dokończył formowanie baterii. 25 marca 1918 roku wyruszył do Żłobina w celu formowania 3 brygady artylerii polskiej, a 1 maja 1918 roku objął dowództwo II dywizjonu 3 Brygady Artylerii.

Po rozbrojeniu I Korpusu wyjechał do Kijowa, gdzie prowadził tajną działalność w Polskiej Organizacji Wojskowej (POW) oraz w Wojsku Polskim na Donie. 7 listopada 1918 roku zgłosił się do Polskiego Przedstawicielstwa w Kijowie i na dokumentach jeńca austriackiego przedostał się do Polski.

I Korpus Polski
Od 2 X 1917 (6 bateria w Krynkach)
Marsz „Sumarokowa”
15 I 1918, oddział 120–150 żołnierzy
3 Brygada Artylerii
Dowódca II dywizjonu (od 1 V 1918)
Konspiracja
POW w Kijowie (VII–XI 1918)
IV
Żołnierze i działa 4 baterii 3 Pułku Artylerii Polowej Wielkopolskiej, 8 stycznia 1920 r.
Rozdział IV / VII1919

Warszawa • Poznań • Rogoźno

1919

4 bateria 3 p.a.p. Wlkp. w I rocznicę służby — Poznań, 8 stycznia 1920 r.

Organizacja II dywizjonu artylerii i walki na Froncie Północnym

Powstanie Wielkopolskie

„Z papierami jeńca austriackiego przedostałem się do Polski i dnia 8 stycznia 1919 roku zgłosiłem się do Wojska Polskiego w Warszawie.”

— Z życiorysu własnego Leona Dębskiego

8 stycznia 1919 roku wstąpił do Wojska Polskiego w Warszawie i został odkomenderowany do Poznania.

12 stycznia 1919 roku zameldował się w Głównym Dowództwie w Poznaniu, a 22 stycznia objął dowództwo i przystąpił do organizacji II dywizjonu 3 pułku artylerii lekkiej Wielkopolskiej (14 pułk artylerii lekkiej).

Wiosną 1919 roku kierował sformowane baterie na linię frontu oraz osobiście uczestniczył w walkach na Froncie Północnym pod Rogoźnem.

Wstąpienie do WP
8 stycznia 1919, Warszawa
Poznań
12–22 stycznia 1919, Główne Dowództwo
Stanowisko
Dowódca II dywizjonu (1 pap / 3 pal Wlkp.)
Szlak bojowy
Front Północny — walki pod Rogoźnem
V
Leon Piotr Dębski w mundurze oficera artylerii wielkopolskiej
Rozdział V / VII1919 – 1920

Front Litewsko-Białoruski • Mińsk • Bobrujsk

1919 – 1920

Leon Piotr Dębski w mundurze oficera artylerii wielkopolskiej

Dowództwo 14 Wielkopolskiego Pułku Artylerii Polowej oraz walki pod Mińskiem i Bobrujskiem

Wojna polsko-bolszewicka

„(…) stale narażając się na ogień artylerii i kaemów nieprzyjaciela, kierował naszą artylerią, będąc osobiście w miejscach najbardziej zagrożonych.”

— Wniosek o odznaczenie Orderem Virtuti Militari V klasy • 10 kwietnia 1920 r.

2 sierpnia 1919 roku wyruszył z dywizjonem (w składzie 3 pal Wlkp., przemianowanego na 14 pap Wlkp.) na Front Litewsko-Białoruski. W dniach 6–8 sierpnia 1919 roku, po śmierci dowódcy pułku płk. Kędzierskiego, przejął dowództwo 14 Wielkopolskiego Pułku Artylerii Polowej (pełniąc również obowiązki dowódcy Brygady Artylerii).

W dniach 8–9 sierpnia 1919 roku w walkach pod Mińskiem i Bobrujskiem osobiście kierował ogniem artylerii 14 Dywizji Piechoty Wielkopolskiej z najbardziej zagrożonych pozycji pod bezpośrednim ostrzałem artylerii i karabinów maszynowych nieprzyjaciela (czyn wyróżniony wnioskiem o Order Virtuti Militari z 10 kwietnia 1920 roku).

Od jesieni 1919 do lata 1920 roku prowadził zacięte walki, pełniąc na froncie – w stopniu majora i tytularnego podpułkownika – funkcje dowódcy 14 pap Wlkp., dowódcy macierzystego II dywizjonu oraz w zastępstwie dowódcy 14 Brygady Artylerii.

16 sierpnia 1920 roku – w przełomowym dniu rozpoczęcia kontrofensywy znad Wieprza w Bitwie Warszawskiej – ponownie stanął na czele całego 14 Wielkopolskiego Pułku Artylerii Polowej w grupie uderzeniowej Marszałka Józefa Piłsudskiego (jak zapisał mjr Stanisław Uziembło: „Od siły uderzenia, od jego rozmachu i skuteczności zależały losy stolicy państwa, losy wojny, a może i Ojczyzny całej. Pułkiem dowodził wówczas ppłk Leon Dębski”).

Wymarsz na front
2 sierpnia 1919, Front Litewsko-Białoruski
Mińsk i Bobrujsk
8–9 sierpnia 1919 (wniosek o VM 10 IV 1920)
Awans
Major i ppłk tytularny (15 VII 1920)
Bitwa Warszawska
Dowódca 14 pap Wlkp. znad Wieprza (16 VIII 1920)
VI
Płk Leon Piotr Dębski w gabinecie
Rozdział VI / VII1921 – 1939

Poznań • Wilno • Nowa Wilejka • Lwów

1921 – 1939

Płk Leon Piotr Dębski w gabinecie

14 pap w Poznaniu, dowództwo 19 Pułku Artylerii Lekkiej w Nowej Wilejce i OPL we Lwowie

Służba w II Rzeczypospolitej

W 1921 roku powrócił z pułkiem do Poznania, gdzie pełnił funkcję p.o. dowódcy oraz zastępcy dowódcy 14 pap, a także ukończył Kurs Wyższych Dowódców DOGen. Poznań. Za męstwo na polu chwały został trzykrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych. W maju 1922 roku otrzymał przydział do 19 Pułku Artylerii Polowej w Wilnie (od 1924 r. stacjonującego w Nowej Wilejce).

Od maja 1922 roku zajmował stanowisko zastępcy dowódcy 19 pap (oraz p.o. dowódcy pułku, inicjując w 1923 r. budowę pomnika poległych artylerzystów), a wiosną 1924 roku uzyskał pełny awans na stopień podpułkownika. W maju 1927 roku objął dowództwo 19 Pułku Artylerii Polowej (przemianowanego z końcem 1931 r. na 19 Pułk Artylerii Lekkiej). W styczniu 1929 roku (ze starszeństwem z 1 stycznia) został awansowany na stopień pułkownika. Pełnił również funkcję w/z p.o. dowódcy 3 Grupy Artylerii.

23 grudnia 1933 roku został odznaczony Medalem Niepodległości, 21 stycznia 1934 roku otrzymał tytuł Prezesa Honorowego Towarzystwa Byłych Żołnierzy 14 PAL Wlkp., a 19 marca 1935 roku odznaczono go Złotym Krzyżem Zasługi (posiadał również Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921, Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Srebrny i Brązowy Medal za Długoletnią Służbę oraz Medal Zwycięstwa). Latem 1937 roku (po zdaniu w lipcu dowództwa 19 pal) objął stanowisko dowódcy Obrony Przeciwlotniczej Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie.

Virtuti Militari V kl.
19 lutego 1922 (nr 2317)
19 pap / 19 pal
Zastępca (maj 1922), dowódca pułku (maj 1927)
Awanse
Podpułkownik (31 III 1924), pułkownik (1 I 1929)
OPL OK Nr VI we Lwowie
Dowódca od 12 lipca 1937
VII
Portret płk. (pośmiertnie gen. bryg.) Leona Piotra Dębskiego
Rozdział VII / VII1939 – do dziś

Lwów • Więzienie „Brygidki” • Kijów-Bykownia • Warszawa • Bartoszyce • Poznań

1939 – do dziś

Płk Leon Piotr Dębski (1890–1940), pośmiertnie mianowany generałem brygady

Obrona Lwowa 1939, zamordowanie przez NKWD, pochówek w Bykowni i pośmiertny awans generalski

Kampania wrześniowa, Zbrodnia Katyńska i upamiętnienie

„(…) na wniosek Ministra Obrony Narodowej, niżej wymieniony mianowany zostaje pośmiertnie na stopień generała brygady płk Leon Piotr DĘBSKI s. Stanisława r. 1890.”

— Monitor Polski z 2018 r., poz. 486 • Postanowienie Prezydenta RP nr 112.10.2018 z 22 marca 2018 r.

We wrześniu 1939 roku dowodził obroną przeciwlotniczą Okręgu Korpusu Nr VI oraz brał aktywny udział w obronie Lwowa. Po kapitulacji miasta przebywał pod dozorem sowieckim w szpitalu wojskowym, a w nocy z 9 na 10 grudnia 1939 roku został aresztowany przez NKWD we własnym mieszkaniu we Lwowie (ul. Ujejskiego 6) i osadzony w więzieniu „Brygidki”, gdzie przebywał do wiosny 1940 roku.

Wiosną (kwiecień–maj) 1940 roku został wywieziony (lista wywózkowa nr 55/5 z maja 1940 r., poz. 37; Ukraińska Lista Katyńska, poz. 875) i zamordowany przez NKWD (miejsce pochówku: Bykownia pod Kijowem). W kwietniu 1940 roku jego żona Lubomira oraz dzieci Lech Andrzej i Alina zostali deportowani ze Lwowa do Kazachstanu.

21 września 2012 roku otwarto Polski Cmentarz Wojenny w Kijowie-Bykowni, miejsce spoczynku płk. Dębskiego. 22 marca 2018 roku postanowieniem Prezydenta RP otrzymał pośmiertny awans na stopień generała brygady, a w latach 2021–2022 uhonorowano go zasadzeniem Dębu Pamięci przy Jednostce Wojskowej nr 1248 w Bartoszycach (uroczystość 20 BZ: 11 kwietnia 2022 r.) oraz wystawą monograficzną w Wielkopolskim Muzeum Wojskowym w Poznaniu.

Wrzesień 1939
Dowódca OPL OK Nr VI, obrona Lwowa
Aresztowanie i śmierć
9/10 XII 1939 „Brygidki” • wiosna 1940, pochówek w Bykowni
Cmentarz Wojenny
Kijów-Bykownia (otwarcie 21 IX 2012)
Upamiętnienie
Gen. brygady (22 III 2018) • Dąb Pamięci i wystawa (2021–2022)
Akta sztabowe

Szlak bojowy i dowództwo

Od kadr wschodnich, przez okopy Powstania Wielkopolskiego i front bolszewicki, aż po obronę Lwowa — kliknij dowolną kartę, aby rozwinąć pełny przebieg służby

011917 – 1918

I Korpus Polski w Rosji

Dowódca 6 baterii 1 PSAB • dowódca II dywizjonu 3 BA

Formowanie 6 baterii w Krynkach, przemarsz oddziału pod ps. „Sumarokow”, walki o Mińsk oraz działalność w POW w Kijowie.

  • Krynki
  • Mińsk
  • Bobrujsk

2 października 1917 na własne stanowcze żądanie wymusił zwolnienie z armii rosyjskiej i przejście do I Korpusu Polskiego gen. J. Dowbora-Muśnickiego. Po zameldowaniu w Witebsku (7 października), 21 października 1917 objął stanowisko dowódcy 6 baterii 1 Polskiej Strzeleckiej Artyleryjskiej Brygady w m. Krynki, formując baterię i broniąc miejscowości przed napadami bolszewickimi.

2 października 1917 na własne stanowcze żądanie wymusił zwolnienie z armii rosyjskiej i przejście do I Korpusu Polskiego gen. J. Dowbora-Muśnickiego. Po zameldowaniu w Witebsku (7 października), 21 października 1917 objął stanowisko dowódcy 6 baterii 1 Polskiej Strzeleckiej Artyleryjskiej Brygady w m. Krynki, formując baterię i broniąc miejscowości przed napadami bolszewickimi.

15 stycznia 1918 pod pseudonimem „Sumarokow” wyruszył na czele pieszego oddziału (120–150 ludzi) w kierunku Bobrujska; po napotkaniu frontu pod Orszą zmienił trasę na Mińsk i ukrył nieuzbrojonych żołnierzy u polskich rodzin. W 1 połowie marca 1918 uczestniczył w walkach o usunięcie bolszewików z Mińska (aresztowanie bolszewickiego oddziału kartograficznego, rekwizycja broni i mienia), po czym przedostał się do Bobrujska i dokończył formowanie baterii.

25 marca 1918 wyruszył do Żłobina w celu formowania 3 brygady artylerii polskiej (organizując wyprawy za Dniepr po konie), a 1 maja 1918 objął dowództwo II dywizjonu (oraz 4 baterii) 3 Brygady Artylerii. Po rozbrojeniu korpusu działał w POW w Kijowie (4 lipca – 25 listopada 1918), skąd na dokumentach jeńca austriackiego przedostał się do Polski.

Stanowiska
Dowódca 6 baterii, następnie II dywizjonu
Pseudonim
„Sumarokow” (styczeń 1918)
Konspiracja
POW w Kijowie (lipiec–listopad 1918)
021919

Powstanie Wielkopolskie i Front Północny

Dowódca i organizator II dywizjonu (1 pap / 3 pal Wlkp.)

Organizacja II dywizjonu artylerii wielkopolskiej w Poznaniu i udział w walkach pod Rogoźnem.

  • Poznań
  • Rogoźno
  • Front Północny

8 stycznia 1919 wstąpił do Wojska Polskiego w Warszawie i został odkomenderowany do Poznania.

8 stycznia 1919 wstąpił do Wojska Polskiego w Warszawie i został odkomenderowany do Poznania.

12 stycznia 1919 zameldował się w Głównym Dowództwie w Poznaniu, a 22 stycznia objął dowództwo i przystąpił do organizacji II dywizjonu (1 pap / 3 pal Wlkp.).

Wiosną 1919 wysyłał sformowane baterie do walki oraz osobiście uczestniczył w działaniach bojowych na Froncie Północnym pod Rogoźnem.

Stanowisko
Dowódca II dywizjonu (1 pap / 3 pal Wlkp.)
Front
Front Północny — rejon Rogoźna
Początek służby
8 / 12–22 stycznia 1919
031919 – 1922

14 Wielkopolski Pułk Artylerii Polowej

Dowódca pułku, następnie zastępca dowódcy • 14 pap Wlkp.

Walki na Froncie Litewsko-Białoruskim pod Mińskiem i Bobrujskiem oraz służba w Poznaniu.

  • Mińsk i Bobrujsk
  • Bitwa Warszawska 1920
  • VM nr 2317

2 sierpnia 1919 wyruszył z dywizjonem (w składzie 3 pal Wlkp., przemianowanego na 14 pap Wlkp.) na Front Litewsko-Białoruski. W dniach 6–8 sierpnia 1919, po śmierci dowódcy pułku płk. Kędzierskiego, przejął dowództwo 14 Wielkopolskiego Pułku Artylerii Polowej (oraz p.o. dowódcy Brygady Artylerii).

2 sierpnia 1919 wyruszył z dywizjonem (w składzie 3 pal Wlkp., przemianowanego na 14 pap Wlkp.) na Front Litewsko-Białoruski. W dniach 6–8 sierpnia 1919, po śmierci dowódcy pułku płk. Kędzierskiego, przejął dowództwo 14 Wielkopolskiego Pułku Artylerii Polowej (oraz p.o. dowódcy Brygady Artylerii).

W dniach 8–9 sierpnia 1919 w walkach pod Mińskiem i Bobrujskiem osobiście kierował ogniem artylerii 14 DP Wlkp. z najbardziej zagrożonych pozycji pod bezpośrednim ostrzałem artylerii i karabinów maszynowych wroga (czyn wyróżniony wnioskiem o Virtuti Militari z 10 kwietnia 1920, odznaczony 19 lutego 1922 Krzyżem Srebrnym VM V kl. nr 2317).

Od jesieni 1919 do lata 1920 prowadził walki w stopniu majora i tytularnego podpułkownika. 16 sierpnia 1920 — w dniu rozpoczęcia kontrofensywy znad Wieprza w Bitwie Warszawskiej — ponownie stanął na czele całego 14 pap Wlkp. w grupie uderzeniowej Marszałka Józefa Piłsudskiego. W 1921 w Poznaniu pełnił funkcję p.o. dowódcy i zastępcy dowódcy pułku oraz ukończył Kurs Wyższych Dowódców DOGen. Poznań.

Dowódca pułku
p.o. od 6–8 VIII 1919, zatw. 15 IX 1920
Walki frontowe
Mińsk i Bobrujsk, 8–9 sierpnia 1919
Odznaczenia
Virtuti Militari V kl. nr 2317, 3× KW
041922 – 1937

19 Pułk Artylerii Polowej / Lekkiej (Wilno – Nowa Wilejka)

Zastępca dowódcy (od V 1922), dowódca pułku (od V 1927)

Piętnastoletnia służba w 19 Pułku Artylerii (Wilno i Nowa Wilejka) oraz dziesięcioletnie dowodzenie pułkiem.

  • Nowa Wilejka
  • 19 pap / 19 pal
  • Pułkownik

W maju 1922 otrzymał przydział do 19 Pułku Artylerii Polowej w Wilnie (od 1924 stacjonującego w Nowej Wilejce), obejmując stanowisko zastępcy dowódcy pułku (oraz p.o. dowódcy, inicjując w 1923 budowę pomnika poległych artylerzystów). Wiosną 1924 uzyskał pełny awans na stopień podpułkownika.

W maju 1922 otrzymał przydział do 19 Pułku Artylerii Polowej w Wilnie (od 1924 stacjonującego w Nowej Wilejce), obejmując stanowisko zastępcy dowódcy pułku (oraz p.o. dowódcy, inicjując w 1923 budowę pomnika poległych artylerzystów). Wiosną 1924 uzyskał pełny awans na stopień podpułkownika.

W maju 1927 objął stanowisko dowódcy 19 Pułku Artylerii Polowej (od końca 1931 funkcjonującego jako 19 Pułk Artylerii Lekkiej). W styczniu 1929 awansował na stopień pułkownika, pełniąc również funkcję w/z p.o. dowódcy 3 Grupy Artylerii.

W okresie dowodzenia pułkiem został odznaczony Medalem Niepodległości (23 grudnia 1933) oraz Złotym Krzyżem Zasługi (19 marca 1935).

Dowódca pułku
Maj 1927 – lipiec 1937
Awanse
Ppłk (31 III 1924), płk (1 I 1929)
Garnizony
Wilno (1922–1924), Nowa Wilejka (od 1924)
051937 – 1939

OPL Okręgu Korpusu Nr VI, Lwów

Dowódca Obrony Przeciwlotniczej OK Nr VI

Dowodzenie obroną przeciwlotniczą OK Nr VI i udział w obronie Lwowa we wrześniu 1939 roku.

  • Lwów
  • Wrzesień 1939
  • Bykownia

12 lipca 1937 objął stanowisko dowódcy Obrony Przeciwlotniczej Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie. We wrześniu 1939 dowodził obroną przeciwlotniczą OK Nr VI oraz brał aktywny udział w obronie Lwowa.

12 lipca 1937 objął stanowisko dowódcy Obrony Przeciwlotniczej Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie. We wrześniu 1939 dowodził obroną przeciwlotniczą OK Nr VI oraz brał aktywny udział w obronie Lwowa.

W nocy z 9 na 10 grudnia 1939 został aresztowany przez NKWD i osadzony we lwowskim więzieniu „Brygidki”. Wiosną (marzec–maj) 1940 został wywieziony (lista nr 55/5, poz. 37) i zamordowany przez NKWD (miejsce pochówku: Bykownia pod Kijowem).

22 marca 2018 postanowieniem Prezydenta RP został pośmiertnie mianowany na stopień generała brygady.

Stanowisko
Dowódca OPL OK Nr VI (od 12 VII 1937)
Aresztowanie
9/10 grudnia 1939, więzienie „Brygidki”
Miejsce spoczynku
Polski Cmentarz Wojenny w Kijowie-Bykowni

Oś czasu

  1. 0110

    Wsiechswjatskoje • Żytomierz • Sumy

    1890–1908

    Narodziny i Korpus Kadetów w Sumach

    Urodzony w 1890 r. (według różnych źródeł 28 czerwca lub 10 lipca) w miejscowości Wsiechswjatskoje. Po nauce w gimnazjum w Żytomierzu ukończył 31 sierpnia 1908 r. Korpus Kadetów w Sumach i wstąpił do Szkoły Wojennej w Kijowie.

  2. 0210

    Kijów • Krzemieńczuk

    1910–1914

    Promocja oficerska i Związek Polaków

    6 sierpnia 1910 r. ukończył Szkołę Wojenną w Kijowie z 1. lokatą i został awansowany na podporucznika z przydziałem do 35 pułku piechoty. W latach 1910–1914 w m. Krzemieńczuk działał w tamtejszym Związku Polaków, współuczestnicząc w wybudowaniu pierwszego kościoła w mieście. 19 kwietnia 1914 r. przeniesiony do 32 brygady artylerii.

  3. 0310

    Front Wschodni • Czernoszewicze

    1914–1917

    I wojna światowa

    24 lipca 1914 r. wyruszył na front. Ranny 18 sierpnia 1914 r. pod m. Czernoszewicze, powrócił na front 22 grudnia 1914 r. W latach 1915–1917 brał udział we wszystkich walkach 32 dywizji piechoty i organizował zebrania Związku Polaków w 32 brygadzie artylerii. Awansowany na sztabskapitana i kapitana; odznaczony Orderem św. Włodzimierza IV kl., św. Anny II, III i IV kl. oraz św. Stanisława II i III kl.

  4. 0410

    Witebsk • Krynki • Mińsk • Bobrujsk • Kijów

    1917–1918

    I Korpus Polski w Rosji i konspiracja

    2 października 1917 r. na własne stanowcze żądanie przeszedł do I Korpusu Polskiego gen. J. Dowbora-Muśnickiego, obejmując 21 października 6 baterię w m. Krynki. 15 stycznia 1918 r. pod ps. „Sumarokow” poprowadził oddział 120–150 ludzi przez Orszę do Mińska, gdzie w marcu walczył z bolszewikami, po czym formował artylerię w Bobrujsku i Żłobinie (od 1 maja 1918 r. dowódca II dywizjonu 3 Brygady Artylerii). Po rozbrojeniu korpusu działał w POW w Kijowie, skąd w listopadzie 1918 r. przedostał się do Polski.

  5. 0510

    Warszawa • Poznań • Rogoźno

    1919

    Powstanie Wielkopolskie

    8 stycznia 1919 r. wstąpił do Wojska Polskiego w Warszawie i został odkomenderowany do Poznania. 12 stycznia 1919 r. zameldował się w Głównym Dowództwie w Poznaniu, a 22 stycznia objął dowództwo i organizację II dywizjonu (1 pap / 3 pal Wlkp.). Wiosną 1919 r. kierował baterie na front i osobiście walczył na Froncie Północnym pod Rogoźnem.

  6. 0610

    Front Litewsko-Białoruski • Mińsk • Bobrujsk

    1919–1920

    Wojna polsko-bolszewicka

    2 sierpnia 1919 r. wyruszył z dywizjonem na Front Litewsko-Białoruski, a po śmierci płk. Kędzierskiego (6–8 sierpnia 1919 r.) przejął dowództwo 14 Wielkopolskiego Pułku Artylerii Polowej. W dniach 8–9 sierpnia 1919 r. pod Mińskiem i Bobrujskiem osobiście kierował ogniem artylerii 14 DP Wlkp. pod bezpośrednim ostrzałem wroga. 16 sierpnia 1920 r. w przełomowym dniu kontrofensywy znad Wieprza w Bitwie Warszawskiej ponownie stanął na czele całego 14 pap Wlkp. w grupie uderzeniowej Marszałka Józefa Piłsudskiego.

  7. 0710

    Poznań • Wilno • Nowa Wilejka

    1921–1926

    Order Virtuti Militari i 19 Pułk Artylerii Polowej

    W 1921 r. powrócił do Poznania jako p.o. dowódcy oraz zastępca dowódcy 14 pap, kończąc Kurs Wyższych Dowódców DOGen. Poznań. Trzykrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych oraz 19 lutego 1922 r. Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari V kl. (nr 2317). Od maja 1922 r. zastępca dowódcy 19 Pułku Artylerii Polowej w Wilnie (od 1924 r. stacjonującego w Nowej Wilejce; wiosną 1924 r. pełny awans na podpułkownika).

  8. 0810

    Nowa Wilejka • Lwów

    1927–1937

    Dowódca 19 Pułku Artylerii Lekkiej i OPL we Lwowie

    W maju 1927 r. objął stanowisko dowódcy 19 Pułku Artylerii Polowej (od 31 grudnia 1931 r. 19 Pułk Artylerii Lekkiej). 1 stycznia 1929 r. awansowany na pułkownika. Odznaczony Medalem Niepodległości (23 grudnia 1933 r.) oraz Złotym Krzyżem Zasługi (19 marca 1935 r.). 12 lipca 1937 r. mianowany dowódcą Obrony Przeciwlotniczej Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie.

  9. 0910

    Lwów • Więzienie „Brygidki” • Bykownia

    1939–1940

    Kampania wrześniowa i Zbrodnia Katyńska

    We wrześniu 1939 r. dowodził obroną przeciwlotniczą OK Nr VI i brał aktywny udział w obronie Lwowa. W nocy z 9 na 10 grudnia 1939 r. aresztowany przez NKWD i osadzony w więzieniu „Brygidki”. Wiosną (marzec–maj) 1940 r. wywieziony (lista nr 55/5, poz. 37) i zamordowany przez NKWD (miejsce pochówku: Bykownia pod Kijowem). W kwietniu 1940 r. jego żonę i dzieci deportowano ze Lwowa do Kazachstanu.

  10. 1010

    Kijów-Bykownia • Warszawa • Bartoszyce • Poznań

    2012 – do dziś

    Cmentarz w Bykowni, awans generalski, Dąb Pamięci i wystawa

    21 września 2012 r. otwarto Polski Cmentarz Wojenny w Kijowie-Bykowni, miejsce spoczynku płk. Dębskiego. 22 marca 2018 r. postanowieniem Prezydenta RP (M.P. 2018 poz. 486) został pośmiertnie mianowany na stopień generała brygady, a w latach 2021–2022 uhonorowano go wystawą w Wielkopolskim Muzeum Wojskowym w Poznaniu oraz zasadzeniem Dębu Pamięci przy JW 1248 w Bartoszycach (uroczystość 20 BZ: 11 kwietnia 2022 r.).

1890
2022

Dekada 1890s• Przesuń palcem ‹ ›

Gablota Muzealna • Falerystyka

Ordery i Odznaczenia

Zestawienie wybranych polskich, sojuszniczych oraz frontowych odznaczeń wojskowych (10 orderów i medali)

№ 01Order Wojskowy
Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari V klasy
№ 02Odznaczenie Bojowe II RP
Krzyż Walecznych
№ 03Odznaczenie Państwowe
Złoty Krzyż Zasługi
№ 04Odznaczenie Niepodległościowe
Medal Niepodległości
№ 05Medal Pamiątkowy II RP
Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921, awers
№ 06Medal Pamiątkowy II RP
Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
№ 07Odznaczenie Sojusznicze
Medal Zwycięstwa (Médaille Interalliée), awers
№ 08Odznaczenie z okresu I wojny światowej
Order Świętego Włodzimierza IV klasy
№ 09Odznaczenie z okresu I wojny światowej
Order Świętej Anny
№ 10Odznaczenie z okresu I wojny światowej
Order Świętego Stanisława
Użyj strzałek lub przeciągnij, aby obracać gablotę
Pozycja 01 z 10 • Order WojskowyData nadania: 19 lutego 1922 (wniosek z 10 IV 1920)

Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari

V klasa • Krzyż Srebrny nr 2317

Najwyższe polskie odznaczenie wojskowe nadawane za wybitne męstwo bojowe. Leon Dębski otrzymał je 19 lutego 1922 r. (na podstawie wniosku z 10 kwietnia 1920 r.) za osobiste kierowanie ogniem artylerii 14 Dywizji Piechoty Wielkopolskiej pod bezpośrednim ostrzałem artylerii i karabinów maszynowych wroga w walkach pod Mińskiem i Bobrujskiem w dniach 8–9 sierpnia 1919 roku.

„W dniach 8-9 sierpnia 1919 r. ppłk Dębski, dowódca 14 pap, kierujący w zastępstwie poległego w walkach płk. Kędzierskiego artylerią 14 Dywizji Piechoty Wielkopolskiej, wykazał nadzwyczajną odwagę osobistą w walkach pod Mińskiem i Bobrujskiem, stale narażając się na ogień artylerii i kaemów nieprzyjaciela, kierował naszą artylerią, będąc osobiście w miejscach najbardziej zagrożonych.”
— Wniosek o odznaczenie Orderem Virtuti Militari V klasy (CAW–WBH, sygn. I.482.29-2015)
Zbiory

Archiwum fotograficzne i dokumenty

Zachowane kadry życia, rozkazy, pamiątki rodzinne i świadectwa służby

Przeciągnij planszę • dotknij, aby powiększyć

Upamiętnienie

Współczesne upamiętnienie

Cmentarz Wojenny w Kijowie-Bykowni, pośmiertny awans generalski oraz inicjatywy edukacyjne i muzealne

2012

Kijów-Bykownia • Polski Cmentarz Wojenny

Otwarcie Polskiego Cmentarza Wojennego w Kijowie-Bykowni

21 września 2012 roku otwarto Polski Cmentarz Wojenny w Kijowie-Bykowni — miejsce spoczynku płk. Leona Piotra Dębskiego oraz ofiar Zbrodni Katyńskiej z tzw. Ukraińskiej Listy Katyńskiej.

2018

Warszawa • Monitor Polski 2018, poz. 486

Pośmiertny awans na stopień generała brygady

22 marca 2018 roku postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej nr 112.10.2018 (M.P. z 2018 r., poz. 486) płk Leon Piotr Dębski został pośmiertnie mianowany na stopień generała brygady Wojska Polskiego.

2021–2022

Poznań (WMW) • Bartoszyce (JW 1248)

Wystawa monograficzna oraz zasadzenie Dębu Pamięci

Od 21 czerwca 2021 do 31 października 2022 roku w Wielkopolskim Muzeum Wojskowym w Poznaniu zaprezentowano wystawę odznaczeń, fotografii i dokumentów poświęconą gen. bryg. Leonowi Piotrowi Dębskiemu. W ramach programu „Katyń... Ocalić od zapomnienia” został także uhonorowany zasadzeniem Dębu Pamięci przy Jednostce Wojskowej nr 1248 w Bartoszycach (uroczystość z udziałem 20 Bartoszyckiej Brygady Zmechanizowanej odbyła się 11 kwietnia 2022 roku).

Znicz Pamięci

gen. bryg. Leon Piotr Dębski1890 – 1940

„Cześć i Chwała Bohaterom!”

Wieczna Pamięć Obrońcom Ojczyzny

Nota prawna • Informacja o prywatności

Polityka Prywatności i Nota Prawna

§ 1.Postanowienia ogólne i niezależny charakter serwisu

Niniejszy serwis internetowy stanowi prywatną, niezależną i całkowicie niekomercyjną inicjatywę historyczno-edukacyjną oraz pamiątkową, prowadzoną z poszanowaniem dóbr osobistych rodziny i kultu pamięci osoby zmarłej (art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego; w odniesieniu do osób zmarłych nie stosuje się przepisów RODO — motyw 27 RODO), poświęconą generałowi brygady Wojska Polskiego Leonowi Piotrowi Dębskiemu (1890–1940) — Kawalerowi Orderu Wojskowego Virtuti Militari, uczestnikowi Powstania Wielkopolskiego i wojny polsko-bolszewickiej oraz ofierze Zbrodni Katyńskiej zamordowanej przez NKWD wiosną 1940 roku (miejsce pochówku: Bykownia pod Kijowem).

Witryna nie jest organem ani oficjalnym serwisem żadnej instytucji państwowej, wojskowej, archiwalnej ani muzealnej. Korzystanie z serwisu jest bezpłatne, powszechnie dostępne i nie wymaga rejestracji, zakładania konta ani podawania jakichkolwiek danych osobowych.

§ 2.Pliki cookies (ciasteczka) i działanie strony

Serwis ma charakter statyczny i informacyjny. Strona nie wykorzystuje żadnych narzędzi analitycznych, statystycznych, marketingowych ani reklamowych, a także nie śledzi i nie profiluje osób odwiedzających.

Kod samego serwisu nie tworzy i nie zapisuje własnych plików cookies (ciasteczek) ani nie gromadzi danych o aktywności użytkownika w pamięci przeglądarki. Interakcje dostępne na stronie — takie jak wirtualne zapalenie Znicza Pamięci, przeglądanie osi czasu czy otwieranie okien informacyjnych — mają charakter wyłącznie wizualny, działają tylko w trakcie bieżącego przeglądania witryny i wygasają wraz z jej odświeżeniem lub zamknięciem. Ewentualne mechanizmy o charakterze wyłącznie technicznym mogą wynikać jedynie ze standardowego działania samej przeglądarki użytkownika (np. pamięć podręczna dla obrazów i czcionek) lub z automatycznych zabezpieczeń dostawcy infrastruktury serwerowej i sieci CDN chroniących witrynę przed atakami sieciowymi.

§ 3.Dane techniczne i logi infrastruktury serwerowej (RODO)

Twórca serwisu nie zbiera, nie gromadzi ani nie przetwarza danych osobowych pozwalających na identyfikację osób odwiedzających witrynę, a strona nie posiada formularzy kontaktowych, systemów rejestracji, komentarzy ani baz danych użytkowników.

Z uwagi na techniczną specyfikę sieci Internet każde wyświetlenie strony wiąże się z automatycznym połączeniem urządzenia użytkownika z zewnętrzną infrastrukturą hostingową oraz siecią dostarczania treści i ochrony ruchu (Cloudflare Pages / CDN / DNS świadczone przez Cloudflare, Inc., USA). Dostawca tej infrastruktury przetwarza w automatycznych logach systemowych standardowe dane techniczne połączenia (takie jak adres IP urządzenia, data i czas zapytania, informacje o przeglądarce i systemie operacyjnym oraz kod odpowiedzi HTTP) w celu zapewnienia bezpieczeństwa teleinformatycznego, ciągłości działania serwisu oraz ochrony przed nadużyciami i atakami sieciowymi (art. 6 ust. 1 lit. f RODO — prawnie uzasadniony interes polegający na zapewnieniu bezpieczeństwa sieci i informacji). Dane te nie są wykorzystywane przez twórcę serwisu do identyfikacji użytkowników. Przekazywanie danych do Stanów Zjednoczonych odbywa się na podstawach przewidzianych w RODO (decyzja wykonawcza Komisji Europejskiej (UE) 2023/1795 w ramach EU–U.S. Data Privacy Framework albo standardowe klauzule umowne — szczegółowe informacje udostępnia dostawca w swojej polityce prywatności). Okres przechowywania logów określa dostawca infrastruktury zgodnie z własną polityką prywatności.

§ 4.Prawa osób odwiedzających wynikające z RODO

Na zasadach określonych w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (RODO), osobom odwiedzającym oraz osobom kontaktującym się drogą elektroniczną przysługuje prawo dostępu do swoich danych, żądania ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania oraz prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (PUODO).

W zakresie samego przeglądania witryny (z wyłączeniem dobrowolnej korespondencji e-mail opisanej w § 7) twórca serwisu nie gromadzi danych osobowych ani nie tworzy zbiorów pozwalających na identyfikację konkretnych osób fizycznych (zgodnie z art. 11 RODO twórca serwisu nie jest zobowiązany do pozyskiwania ani przetwarzania dodatkowych informacji w celu zidentyfikowania osoby odwiedzającej).

§ 5.Prawa autorskie, źródła i poszanowanie praw osób trzecich

Opracowania biograficzne, zestawienia historyczne oraz układ graficzny serwisu służą wyłącznie celom edukacyjnym, historycznym i upamiętniającym. Wykorzystane materiały archiwalne, przytoczenia źródłowe oraz wizerunki odznaczeń i odznak wojskowych zostały zamieszczone w dobrej wierze i z zachowaniem należytej staranności na podstawie przepisów o domenie publicznej i wyłączeniu spod ochrony dokumentów urzędowych oraz wiernych reprodukcji dzieł z domeny publicznej (art. 1 ust. 1, art. 4 i art. 36 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz art. 14 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/790 — DSM), ustawowego prawa cytatu w celach naukowych, dydaktycznych i analizy historycznej (art. 29 i art. 34 pr. aut.), a także otwartych licencji Creative Commons (szczegółowy wykaz znajduje się w zakładce „Źródła i bibliografia”).

Twórca serwisu dokłada wszelkich starań, aby każde źródło, instytucja oraz autor materiału byli oznaczeni w sposób pełny i rzetelny. W przypadku gdyby jakakolwiek osoba lub instytucja uznała, że zamieszczony materiał narusza jej prawa autorskie, dobra osobiste lub wymaga uzupełnienia bądź korekty opisu bibliograficznego, sporny element zostanie niezwłocznie skorygowany lub usunięty po otrzymaniu stosownej informacji na adres wskazany w § 7.

§ 6.Rzetelność historyczna i wyłączenie odpowiedzialności

Wszystkie treści zaprezentowane w serwisie mają charakter wyłącznie informacyjny, edukacyjny i popularyzatorski oraz zostały opracowane w dobrej wierze na podstawie dostępnych dokumentów ewidencyjnych, monografii pułkowych, literatury przedmiotu i materiałów archiwalnych.

Z uwagi na specyfikę badań historycznych oraz naturalne rozbieżności występujące w zachowanych źródłach z epoki — wynikające m.in. ze stosowania kalendarza juliańskiego (starego stylu) i gregoriańskiego (nowego stylu), odmiennych dat dziennych lub pisowni nazw własnych w rozkazach organizacyjnych, dziennikach personalnych, aktach ewidencyjnych i powojennych relacjach, a także omyłek pisarskich w przedwojennych dokumentach — prezentowane informacje udostępniane są w stanie takim, w jakim wynikają z badanych materiałów źródłowych. Ponadto zamieszczone w serwisie fotografie odznaczeń, medali i odznak wojskowych pełnią funkcję poglądową (ilustracyjną), prezentując wzory falerystyczne nadanych wyróżnień. Ewentualne nieścisłości, różnice dat lub skróty narracyjne nie stanowią świadomego wprowadzania w błąd, a twórca serwisu nie ponosi odpowiedzialności prawnej ani odszkodowawczej za skutki wykorzystania informacji zawartych w witrynie do celów innych niż edukacyjne, w granicach dopuszczalnych przez obowiązujące prawo.

Fragmenty ujęte w cudzysłów są cytatami ze wskazanych źródeł. W cytatach z dokumentów rękopiśmiennych i maszynopisów uwspółcześniono pisownię i rozwinięto skróty. Pozostałe treści serwisu stanowią własne opracowanie twórcy serwisu, oparte na wymienionych źródłach; daty dzienne podawane są według źródeł, a w razie rozbieżności wskazano wersje alternatywne.

§ 7.Administrator i kontakt

Administratorem danych w rozumieniu RODO, w zakresie danych przekazanych dobrowolnie w korespondencji, jest twórca serwisu. Wszelkie zgłoszenia dotyczące serwisu, prywatności, praw autorskich, korekty treści lub usunięcia materiału należy kierować na adres: kontakt [at] generaldebski.pl.

Adres e-mail oraz treść korespondencji przetwarzane są wyłącznie na podstawie prawnie uzasadnionego interesu administratora (art. 6 ust. 1 lit. f RODO), polegającego na obsłudze zgłoszenia, udzieleniu odpowiedzi oraz ewentualnym ustaleniu lub obronie przed roszczeniami — przez czas niezbędny do załatwienia sprawy, a następnie nie dłużej niż do upływu terminu przedawnienia ewentualnych roszczeń lub skutecznego wniesienia sprzeciwu. Odbiorcami korespondencji mogą być wyłącznie dostawcy usług poczty elektronicznej lub routingu poczty (w tym podmioty poza EOG na zasadach wskazanych w § 3) oraz organy publiczne na podstawie przepisów prawa. Podanie danych jest dobrowolne, lecz niezbędne do udzielenia odpowiedzi; osobie kontaktującej się przysługują prawa opisane w § 4. Niniejsza informacja obowiązuje według stanu na dzień 22 listopada 2026 r.

Dokumentacja historyczna • Bibliografia

Źródła i Bibliografia

I.Źródła archiwalne, akty urzędowe i dokumenty ewidencyjne

  • Życiorys własny ppłk. Leona Piotra Dębskiego — archiwalny zapis przebiegu służby z lat 1908–1920.
  • Wyciąg z zeszytu ewidencyjnego płk. Leona Piotra Dębskiego, dowódcy 19 Pułku Artylerii Lekkiej (służba wojenna 1 XI 1918 – 15 III 1921 oraz służba pokojowa od 15 III 1921 r., uwierzytelniony w Nowej Wilejce dnia 7 listopada 1933 r.).
  • Krótka notatka o służbie (Краткая записка о службе) kpt. 32 Brygady Artylerii Leona Stanisławowicza Dębskiego z dnia 30 września 1917 r. (z poświadczeniem komisji I Korpusu Polskiego w Bobrujsku z 1918 r.).
  • Dokumentacja odznaczeniowa Orderu Virtuti Militari dotycząca Leona Dębskiego (kwestionariusz), udostępniona publicznie w wyszukiwarce Wojskowego Biura Historycznego (Centralne Archiwum Wojskowe), plik I.482.29-2015: https://wbh-wyszukiwarka.wp.mil.pl/c/scans/VM/I.482.29-2015.pdf.
  • Monitor Polski z 2018 r., poz. 486 — Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 2018 r. nr 112.10.2018 w sprawie pośmiertnego mianowania płk. Leona Piotra Dębskiego na stopień generała brygady (ogłoszone 19 maja 2018 r.).

II.Zbiory muzealne i pamiątki rodzinne

  • Wielkopolskie Muzeum Wojskowe w Poznaniu (oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu) — materiały, dokumenty, fotografie i odznaczenia prezentowane m.in. na wystawie „Generał brygady Leon Dębski i por. Maksymilian Zuske-Zdzierz” (21 czerwca 2021 – 31 października 2022; kuratorzy: Jarosław Łuczak, dr Leszek Rościszewski, Alina Sokołowska).
  • Archiwum rodzinne gen. bryg. Leona Piotra Dębskiego — oryginalne fotografie archiwalne, portrety, dokumenty i pamiątki rodzinne (w tym materiały poddane reprodukcji cyfrowej w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej – IPN).

III.Monografie pułkowe i literatura przedmiotu

  • Uziembło Stanisław (mjr), Zarys historji wojennej 14-go pułku artylerji polowej wielkopolskiej, seria: „Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920”, z polecenia Wojskowego Biura Historycznego, Warszawa 1928 (Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”).
  • Zarzycki Piotr, 19 Pułk Artylerii Lekkiej, seria: „Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej” (zeszyt 62), Biblioteka Historyczna Sztabu Generalnego WP, Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, Pruszków 1996.
  • Erlich Jan, Zarys historii wojennej 19-go pułku artylerii polowej, Warszawa [b.r.w.] (pozycja przywołana za bibliografią publikacji P. Zarzyckiego, 19 Pułk Artylerii Lekkiej, Pruszków 1996).
  • Targoński Tomasz, Jasiński Adam, Bunkiewicz Stanisław, 19 pułk artylerii lekkiej. Pamiątka 60-lecia powstania pułku, Olsztyn 1990 (pozycja przywołana za bibliografią publikacji P. Zarzyckiego, 19 Pułk Artylerii Lekkiej, Pruszków 1996).
  • Ukraińska Lista Katyńska (1994, poz. 875; lista wywózkowa NKWD nr 55/5 z maja 1940 r., poz. 37) oraz dokumentacja Polskiego Cmentarza Wojennego w Kijowie-Bykowni.

IV.Opracowania cyfrowe i portale historyczne

  • Portal edukacyjno-historyczny „Wielkopolanie 1920 – Mapy Czasu” (Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe we współpracy z muzeami wielkopolskimi, m.in. Wielkopolskim Muzeum Wojskowym w Poznaniu — biogram oraz galeria zdjęć archiwalnych ppłk. Leona Dębskiego): https://www.wielkopolanie1920.mapyczasu.pl/s/bohaterowie-i-dowodcy/.
  • Biogram „Leon Piotr Dębski” w wolnej encyklopedii Wikipedia (https://pl.wikipedia.org/wiki/Leon_Piotr_D%C4%99bski, treść dostępna na licencji CC BY-SA 4.0: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/) wraz z przywołanymi w nim Dziennikami Personalnymi MSWojsk. i Monitorami Polskimi — wykorzystano wyłącznie dane faktograficzne.
  • Materiały informacyjne 20 Bartoszyckiej Brygady Zmechanizowanej (JW 1248, uroczystość z 11 kwietnia 2022 r.) oraz programu edukacyjnego „Katyń... Ocalić od zapomnienia”.

V.Ikonografia falerystyczna, portrety i ilustracje (zbiory muzealne i Wikimedia Commons)

VI.Nota o prawie cytatu, licencjach i rzetelności źródłowej

  • Krótkie przytoczenia ze źródeł historycznych, monografii pułkowych oraz dokumentów ewidencyjnych i aktów urzędowych zostały zamieszczone wyłącznie w celach edukacyjnych, naukowych i dokumentacyjnych zgodnie z prawem cytatu (art. 29 i art. 34 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych) oraz przepisami dotyczącymi dokumentów urzędowych i domeny publicznej (art. 4 pkt 2 pr. aut.).
  • Materiały ilustracyjne (ukazujące poglądowo wzory nadanych orderów, medali i odznak wojskowych) z repozytorium Wikimedia Commons oraz portalu wmuzeach.pl wykorzystano zgodnie z postanowieniami poszczególnych licencji wolnych i otwartych: CC BY-SA 3.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/), CC BY-SA 2.5 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.5/), CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/), CC0 1.0 (https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/) oraz Znaku Domeny Publicznej 1.0 (https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/). W celach ekspozycyjnych fotografie te poddano technicznej adaptacji (kadrowanie, ujednolicenie tła gabloty, optymalizacja i konwersja do formatu WebP), a zmodyfikowane egzemplarze objęte licencjami typu „Na tych samych warunkach” (CC BY-SA) są udostępniane na tych samych warunkach licencyjnych.
  • Wierne reprodukcje cyfrowe przedwojennych fotografii rodzinnych i dokumentów z domeny publicznej nie tworzą nowego przedmiotu prawa autorskiego (art. 1 ust. 1, art. 4 pkt 2 i art. 36 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz art. 14 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/790 — DSM). Sygnet graficzny (monogram LPD), ikona witryny oraz karta udostępniania stanowią opracowanie własne twórcy serwisu.
  • Ewentualne różnice w datach dziennych lub nazewnictwie jednostek występujące pomiędzy poszczególnymi archiwaliami wynikają ze specyfiki źródeł z epoki (m.in. przeliczeń kalendarza juliańskiego i gregoriańskiego) i zostały przedstawione w dobrej wierze w celach badawczo-edukacyjnych.
  • Cytaty zamieszczone w serwisie ujęto w cudzysłów tylko wtedy, gdy pochodzą dosłownie ze wskazanego źródła (dokumentu archiwalnego, aktu urzędowego lub publikacji). W cytatach z życiorysu własnego Leona Dębskiego (rękopis) uwspółcześniono pisownię i rozwinięto skróty. Pozostałe opisy stanowią własne opracowanie twórcy serwisu.